http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%E1%BB%8Dc_Lan
Ngọc Lan (
28 tháng 12 năm
1956 ) là một ca sĩ
hải ngoại
nổi tiếng. Không chỉ với giọng hát, cô còn được khán giả đặc biệt yêu
mến vì khuôn mặt khả ái và tính cách nhút nhát, khiêm tốn của mình. Ngọc
Lan được cho là một trong những ca sĩ thành công và nổi tiếng nhất của
nền âm nhạc Việt Nam sau năm 1975 mà cho tới nay vẫn chưa có một nghệ sĩ
nào lặp lại được trường hợp tương tự. Phong cách và lối trình diễn của
cô không chỉ để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng giới thưởng ngoạn mà còn
góp phần ảnh hưởng đến các tiếng hát thuộc thế hệ trẻ sau này như
Minh Tuyết,
Y Phương,
Lâm Thúy Vân... như Nhạc sĩ
Trần Thiện Thanh đã có lần nhận xét: "Ngọc Lan đã tạo ra một trường phái mang tên Ngọc Lan!".
Thời thơ ấu
Ngọc Lan tên thật là
Lê Thanh Lan, sinh ngày
28 tháng 12 năm
1956 tại
Nha Trang (cô còn được gọi chung với tên Thánh là
Maria Lê Thanh Lan). Ngọc Lan là người con thứ năm trong số 8 người con trong một gia đình khá giả, cha của cô, ông
Lê Đức Mậu, từng phục vụ trong
Binh Chủng Truyền Tin của
Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa. Khi còn ở Việt Nam, cô đã đến với âm nhạc qua nhạc sĩ
Lê Hoàng Long, từng học nhạc và biểu diễn trong một số dịp tại
Nha Trang. Cô đã từng theo học ở trường Lý Thường Kiệt, ngoại ô
Sài Gòn.
Khởi nghiệp
Năm
1980, Ngọc Lan đến
Hoa Kỳ và định cư tại
Minnesota. Hai năm sau, Ngọc Lan thực sự bắt đầu sự nghiệp ca hát ở
California. Cô lấy nghệ danh
Ngọc Lan vì tên thật Thanh Lan trùng với ca sĩ
Thanh Lan đã nổi tiếng. Với sự giới thiệu của ca sĩ
Duy Quang,
cô đã hát tại một số quán cà phê nhạc và các buổi biểu diễn. Trong
những buổi đầu đi hát với mục đích kiếm tiền phụ giúp gia đình và trang
trải việc học hành, cô đã từng có ý định bỏ nghề để về phụ gia đình bán
hamburger
vì cô cảm thấy thanh quản của cô không cho phép cô hát quá nhiều. Nhưng
được sự khích lệ của người thân và bạn bè, cô tiếp tục con đường ca hát
và gặt được nhiều thành công ngoài mong đợi.
Đỉnh cao của sự nghiệp
Với chất giọng ngọt ngào, trữ tình, man mác nỗi buồn, Ngọc Lan nhanh
chóng được khán giả biết đến và đã được các trung tâm nổi tiếng mời thu
âm như
trung tâm băng nhạc Dạ Lan,
trung tâm Giáng Ngọc, và xuất hiện thường xuyên tại các vũ trường, phòng trà... Đặc biệt sau khi cộng tác với trung tâm nhạc
Mây Productions và được trung tâm này thực hiện riêng hai chương trình video đặc biệt
Ngọc Lan 1: Như em đã yêu anh (1989) và
Ngọc Lan 2: Mặt trời bên kia mùa hạ (1991) bởi đạo diễn
Đặng Trần Thức
thì Ngọc Lan đã đạt được đỉnh cao trong sự nghiệp âm nhạc. Hai cuốn
video trên cho đến nay vẫn được đánh giá là hai cuốn video rất có giá
trị về mặt nghệ thuật được dành riêng cho một nghệ sĩ.
Sự thành công ngoài sức tưởng tượng của Ngọc Lan được giới chuyên môn
nhận định là do tên tuổi của cô xuất hiện vào những năm tháng mà nền âm
nhạc hải ngoại đang "khát" ca sĩ và những tiếng hát mới, sự xuất hiện
của cô với việc lựa chon đúng dòng nhạc Tình ca - dòng nhạc mà trong
thời kỳ này rất được ưa chuộng bên cạnh những tiếng hát đã thành công
với những loại nhạc này từ trước năm 1975 như
Khánh Hà,
Tuấn Ngọc,
Duy Quang....
cũng góp phần dẫn tới sự thành công của cô. Tuy nhiên, cũng không thể
phủ nhận được tài năng và chất giọng thiên phú của cô mới chính là yếu
tố đưa tên tuổi của cô bay xa hơn trên bầu trời âm nhạc.
Thành công nối tiếp thành công, sau đó cuối thập niên 80 đầu 90, cô nhận lời mời của
trung tâm Asia tham gia trong CD 15
Liên Khúc Tình Yêu cùng với 2 tiếng hát khác cũng đang được mến mộ lúc bấy giờ là
Trung Hành và
Kiều Nga,
CD này đã mở ra thời kỳ của phong trào liên khúc và được ưa chuộng
không riêng gì tại hải ngoại mà còn lan về tận ở Việt Nam, được ghi nhận
là một trong những CD Liên Khúc có số bán cao nhất trong lịch sử của
trung tâm này. Qua CD này, tên tuổi Ngọc Lan ngày càng nổi tiếng.
Đồng thời trong thời gian này, cô cũng đã được mời đi lưu diễn liên
tục, khắp nơi và đã trở thành nữ ca sĩ Top của liên tiếp 4 năm kể từ năm
1987 trong làng ca nhạc của cộng đồng người Việt trên khắp năm châu.
Đáng kể như là chuyến lưu diễn 3 đêm rất thành công của cô tại
Sydney và
Melbourne,
Úc 1990. Báo
báo Chiêu Dương (Úc) đã đăng ngày 14 tháng 9, 1990 như sau:
| “ |
Qua 3 đêm trình diễn
tại Sydney và Melbourne, 2 thành phố lớn nhất của Úc Châu, nữ ca sĩ Ngọc
Lan đã thành công rực rỡ. Tất cả các show đều đông nghẹt khán giả, hơn
400 khán giả đã phải ra về vì hết vé tại Bankstown Town Hall (Sydney).
Tại Melbourne, hơn 1500 khán giả đã phải đứng để xem Ngọc Lan trình
diễn. Hơn 300 khán giả phải ra về vì Hall không còn sức chứa! Có thể nói
nữ ca sĩ tài sắc vẹn toàn Ngọc Lan đã làm nên “lịch sử” vì hơn 8 năm
nay, từ lúc có các chương trình ca nhạc tại Úc Châu, đây là Show đông
đảo khán giả nhất đã dành cho nữ ca sĩ Ngọc Lan.
Những đóa hồng tươi xinh xắn mà Ngọc Lan liên tiếp đón nhận từ khán
giả đã nói lên tất cả sự thành công vượt bực của chương trình “Đêm Ngọc
Lan”[...]Sau 3 đêm liên tiếp thành công rực rỡ tại Sydney và Melbourne,
thể theo lời yêu cầu của nhiều vị khán giả chưa xem đuợc các đêm trình
diễn vừa qua vì hết vé, nữ ca sĩ số 1 Ngọc Lan quyết định ở lại Úc Châu
thêm một tuần lễ để trình diễn đêm: Dạ Vũ Ngọc Lan Giã Từ Úc Châu
|
” |
Năm 1992, là năm đánh dấu sự thu hình trực tiếp đầu tiên của Ngọc Lan trên sân khấu ca nhạc trong chương trình
Hollywood Night 1 với ca khúc [[Mưa Trên Biển Vắng
[1] vào ngày 10 tháng 3 năm 1992, cũng trong dịp này, cô đã dành cho MC
Nam Lộc
buổi phỏng vấn chính thức đầu tiên. Ngọc Lan có sự cộng tác gắn bó với
những chương trình của Hollywood Night, điều này làm nhiều người lầm
tưởng cô có hùn vốn với trung tâm này. Sự cộng tác vẫn diễn ra liên tục
và đều đặn cho tới khi cô giã từ sự nghiệp để lùi về bóng tối, nên có
thể nói tên tuổi của Ngọc Lan đã gắn liền với những chương trình
Hollywood Night.
Ngọc Lan được yêu thích qua nhiều nhạc phẩm nước ngoài lời Việt, như
Mưa trên biển vắng, (mà chính cô cho đây là ca khúc đã đưa cô đến gần với khán giả)
Dòng sông tuổi nhỏ (La Maritza)... Cô cũng trình bày nhiều ca khúc
tiếng Pháp, những nhạc phẩm của
Phạm Duy,
Trịnh Công Sơn,
Ngô Thụy Miên,
Đức Huy...
Cô hát ở rất nhiều thể loại nhạc và dòng nhạc, hiện nay theo một số
người sưu tầm nhạc, cô đã trình bày trên 800 ca khúc và trên 40 video
clip
[2]. Sự hạn chế quay video thu hình được chính cô giải thích là do bản tính nhút nhát của mình trước ống kính.
Sự hạn chế xuất hiện
Sau đó Ngọc Lan đột ngột không xuất hiện nữa vào năm 1993 và tạo nên nhiều tin đồn. Năm
1994
cô xuất hiện trở lại trong một số chương trình, cùng năm đó, trong
chương trình đánh dấu sự trở lại của cô mang tên "Ngọc Lan và Thính Giả
thương yêu" tại
Anaheim
với kết quả thành công mỹ mãn, tuy nhiên sau buổi ca nhạc đó, khán giả
cũng nhận ra rằng cô có phần nào suy sụp tinh thần và tiếng hát của cô
không còn linh động như xưa. Nguyên nhân có lẽ là do bệnh tình và sự qua
đời đột ngột của người chị gái trước đó không lâu. Năm 1994 cũng là một
năm cô kết hôn với nhạc sĩ
Kevin Khoa.
Và từ đó trở đi, cô vẫn tiếp tục sinh hoạt văn nghệ nhưng không còn
mạnh mẽ như những năm đầu thập niên 90 khi mà tên tuổi cô được rất nhiều
người biết đến vì sức khỏe không cho phép.
Trong năm 1996, trong lần thu hình trong cuốn video 12: Việt Nam Niềm Nhớ cho
trung tâm Asia tại
Toronto,
trước hàng ngàn khán giả, Ngọc Lan phải có người nắm tay đưa lên sân
khấu. Và trong thời gian đó, Ngọc Lan thỉnh thoảng vẫn còn xuất hiện
trong các băng video cho các trung tâm ca nhạc như Hollywood Nights,
Asia nhưng hầu hết là các clip quay ngoại cảnh thay vì trên sân khấu.
Giã từ sự nghiệp
Năm 1998, Ngọc Lan xuất hiện lần cuối cùng trong dịp thu hình quay
ngoại cảnh cho Asia cuốn Video 18: Nhớ Sài Gòn, trong cuốn video này,
Ngọc Lan đã cắt đi kiểu tóc uốn xoăn đặc trưng mà thay vào đó là kiểu
tóc tém cùng gương mặt mệt mỏi, đượm buồn của mình trong ca khúc
Khóc một dòng sông của
Đức Huy. Đây là video ca nhạc cuối cùng của cô với trung tâm Asia.
Sau đó không lâu, trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình tại Nam
California phát hình vào ngày 14 tháng 3 năm 1998, Ngọc Lan và phu quân
Kevin Khoa đã dành cho MC
Nam Lộc
và Thụy Trinh một cuộc nói chuyện thân tình để giải tỏa những thắc mắc
và lời đồn đại về tình trạng bệnh tình của cô từ giới thưởng ngoạn, tai
hại nhất là vụ việc
trung tâm băng nhạc Diễm Xưa
đưa tin về việc ca sĩ hải ngoại Ngọc Lan đã qua đời trước đó. Và đây
cũng là lần cuối cùng cô xuất hiện trước khán giả, sau đó cô giã từ sân
khấu, lùi hẳn vào trong bóng tối vì bệnh tình cô ngày càng trầm trọng.
Sự ra đi
Sau một thời gian dài bị chứng bệnh
đa thần kinh hóa sợi (tên tiếng Anh:
Multiple sclerosis) hành hạ và bị hạn chế tầm nhìn, Ngọc Lan trút hơi thở cuối cùng vào hồi 8 giờ 25 sáng ngày
06 tháng 3 năm
2001 tại bệnh viện Vencor,
Huntington Beach, Nam
California.
Đám tang của cô được rất đông đảo người ái mộ tham dự và được cho là
đám tang dành cho một nghệ sĩ có nhiều người tham dự nhất từ trước đến
nay. Và ít lâu sau đó, ít nhất đã có 6 ca khúc đã được viết lên để tưởng
niệm người nữ ca sĩ tài sắc này như
Nhật Ngân với “Tiếng Hát Mong Manh”,
Trần Trịnh với “Gẫy Cánh Thiên Hương”,
Trần Thiện Thanh với “Huyền Thoại Ngọc Lan”,
Ngọc Trọng với “Bài Cho Tình Ta”,
Hùng Quân với “Còn Đâu Tiếng Hát Ru Đời” nhưng được biết đến nhiều hơn cả là ca khúc "Vĩnh biệt một loài hoa" của nhạc sĩ
Anh Bằng trong đó, có những câu sau :
- Người con gái ấy mang tên loài hoa.
- Mắt biếc suối trong, mi cong ngọc ngà
- Loài hoa yêu ấy, bây giờ đã xa, bây giờ đã xa...
- ...Ngọc Lan! Ngọc Lan! Sao nỡ ra đi vội vàng.
- Ôi! Tiếng kinh đêm cầu hồn, như tiếng ai ca thật buồn.
- Ngọc Lan! Ngọc Lan! Vĩnh viễn buông tay phận người.
- Thôi hết trăm năm đọa đầy.
- Một nấm mồ yên đời đời ...
Tưởng nhớ
- Trong Video Paris By Night 60: Thất Tình (2001), MC Nguyễn Cao Kỳ
Duyên đã chia buồn về sự ra di của Ngọc Lan và MC Nguyễn Ngọc Ngạn đã
đọc 4 câu thơ của nhà văn Nguyên Nghĩa trong tuần báo Tự Do của Canada
để chia buồn với khán thính giả.
- Trong Video ASIA 34: 20th Anniversary ASIA (2001), có sử dụng lại
tiếng hát và hình ảnh Ngọc Lan trong phần trình diễn Liên khúc Tình Yêu
cùng với Trung Hành, Kiều Nga.
- Trong Video ASIA 46: Hành trình 30 năm (2005), ca sĩ Y Phương và Thanh Trúc đã hóa trang thành Ngọc Lan để trình bày 2 ca khúc trước đây được cô trình bày rất thành công là Lại Gần Hôn Em và Johnny Johnny
- Trong Video ASIA 51: Tình khúc sau cuộc chiến / Nhạc vàng 30 năm (2006), có mời ông Trần Thăng, giám đốc trung tâm Mây Productions chia sẻ cảm nghĩ và duyên cơ khi được gặp và cộng tác với Ngọc Lan. Sau đó, nữ ca sĩ Lâm Thúy Vân đã trình bày lại ca khúc Mưa Trên Biển Vắng cùng với tiếng hát và hình ảnh của Ngọc Lan hiện ra phía sau trên màn ảnh.
- Ngày 26 tháng 3 năm 2010, để kỷ niệm 9 năm Ngọc Lan ra đi, trung tâm Asia đã cho phát hành bộ DVD Tiếng Hát Ngọc Lan như là kỷ niệm: CON ĐƯỜNG TÔI VỀ
- Trong cuốn Paris By Night 100: 27 năm một chặng đường (2010) của trung tâm Thúy Nga, trong phần "Tưởng niệm những nghệ sĩ đã từng cộng tác với trung tâm" cũng có hình ảnh của Ngọc Lan, sau đó MC Nguyễn Ngọc Ngạn đã sử dụng 2 câu thơ thất ngôn Mỹ
nhân tự cổ như danh tướng/Bất hứa nhân gian kiến bạch đầu (Người đẹp từ
xưa như các bậc danh tướng, Không muốn thiên hạ thấy mình lúc về già) để ngụ ý nói về Ngọc Lan.